با رشد شرکت‌های سهامی و گسترش فعالیت‌های اقتصادی، نیاز به اطمینان بخشی از صحت اطلاعات مالی بیشتر احساس گردید. در این دوره (حدود دهه ۱۹۳۰ در آمریکا)، حسابرسان شروع به بررسی رویه‌های کنترل حسابداری شرکت‌ها نمودند و متعاقباً واژه‌ی بنام "کنترل داخلی" به ادبیات حسابرسی وارد گردید.

الزام کنترل داخلی در ایران به‌صورت رسمی از دهه ۱۳۸۰ به بعد به‌ویژه برای شرکت‌های بورسی پررنگ گردید و از سال ۱۳۹۱ به‌طور الزام‌آور برای شرکت‌های بورسی و نهادهای مالی در دستور کار قرار گرفت.

بخشنامه بانک مرکزی ج.ا.ایران به شماره مب/۱۱۷۲ مورخ 31/03/1386 با عنوان "حداقل الزامات کنترل­‌های داخلی در موسسات اعتباری" با هدف، استقرار نظام کنترل داخلی و مدیریت ریسک مطلوب در بانک‌ها و مؤسسات اعتباری به سیستم بانکی ابلاغ گردید. در واقع، این بخشنامه نوعی رهنمود بود، نه الزام قانونی؛ یعنی به بانک‌ها توصیه می­شد که سیستم کنترل داخلی مؤثری ایجاد کنند، اما الزام اجرایی سخت‌گیرانه‌ای وجود نداشت و صرفاً بانک‌­ها می‌­بایست هر شش ماه یکبار گزارش پیاده‌­سازی و ارزیابی کنترل­‌های داخلی را به بانک مرکزی گزارش نمایند.

از سوی دیگر، سازمان بورس و اوراق بهادار، در راستای ارتقای شفافیت و پاسخ‌گویی، مبادرت به تدوین و ابلاغ دستورالعمل کنترل‌های داخلی در شرکت­‌های مشمول در سال 1391 آنها را  ملزم نمود که گزارش کنترل‌های داخلی خود را در پایان سال مالی تهیه و در سامانه کدال بارگزاری و ارائه دهند. این دستورالعمل نقطه عطفی در مباحث کنترلی و حاکمیت شرکتی بود.

بانک مرکزی در اواخر سال 1402 دستورالعملی با عنوان حداقل الزامات استقرار نظام کنترل‌­های داخلی در موسسات اعتباری را به شبکه بانکی کشور ابلاغ نمود. دستورالعمل ابلاغی فوق از این منظر حائز اهمیت است که اولا به صورت الزام مقام ناظر بانکی است و نه رهنمود و ثانیاً ابعاد گسترده‌­ای از سازمان را در نظر می­گرفت و با نگاه اصول محور بر مبنای چارچوب کوزو، حداقل الزاماتی برای کنترل­‌های داخلی در موسسات اعتباری ارائه داد.

این دستورالعمل به رغم گذشت قریب به 2 سال از زمان ابلاغ آن به طور کامل پیاده­‌سازی نشد، لیکن اقدامات مثبتی توسط بانک‌­ها در راستای استقرار و ارزیابی کنترل داخلی با توجه به مفاد این دستورالعمل صورت پذیرفت.

مطالب کتاب به شرح زیر طبقه‌بندی شده است:

• فصل اول: کنترل داخلی
• فصل دوم: مدل چهار خط دفاعی
• فصل سوم: الزامات نظام کنترل‌های داخلی در موسسات اعتباری ایران
• فصل چهارم: مدل استقرار و ارزیابی نظام کنترل داخلی در موسسات اعتباری
• فصل پنجم: مدل نظارت در ساختار گروهی شرکت‌های زیر مجموعه مؤسسات اعتباری
• فصل ششم: نحوه ارزیابی بلوغ و اثربخشی نظام کنترل‌های داخلی و ریسک
• فصل هفتم: محدودیت‌های کنترل داخلی

----------------------------------------------------

• نام کتاب: راهنمای کاربردی استقرار و ارزیابی نظام کنترل‌های داخلی در بانک‌ها و موسسات اعتباری
• تالیف: امیر صالحی ارم ساداتی، مهدی محمدزاده منفرد
• ناظر فنی و علمی: دکتر حسین کثیری
• ناشر: انتشارات مرکز آموزش حسابداران خبره
• نوبت چاپ: یکم - 1405